Ethiek van leven en zorgen

Het startpunt van alle westerse ethiek ligt bij de vraag van Socrates ‘Hoe te leven?’ De term ‘ethiek’ is afgeleid van het Griekse ‘ethos’: levenshouding. In dit programma willen we, vanuit die brede opvatting over ethiek, deelnemers de ruimte bieden om stil te staan bij de wijze waarop zij in hun leven en hun werk staan. We besteden aandacht aan morele vragen rondom het zorgproces, het eigen functioneren als professional, de inrichting van de zorg in onze samenleving en de inrichting van het eigen leven.

Deelnemers zeggen dat de cursus veel bijdraagt aan hun persoonlijke ontwikkeling. Het dwingt hen na te denken over hoe ze bezig zijn en ze worden zich bewust van wat werkelijk belangrijk voor ze is.
– Arjo Klamer, cursusleider

 

  • In het programma staat het gesprek tussen de deelnemers over de eigen morele vragen centraal. Dat gesprek wordt gevoed door de gezamenlijke bestudering en bespreking van een aantal klassieke teksten over ethiek. Deze worden toegelicht door diverse hoogleraren die daarin gespecialiseerd zijn. De inzichten die dit oplevert trachten we toe te passen op gezamenlijk te bespreken casuïstiek uit leven en werk van de deelnemers.

    Er wordt veel aandacht besteed aan de relatie van de filosofie met het eigen leven en werken.

    Het programma bestaat uit negen modules van een (halve) middag en avond:

    • Module 1: Leidmotief – bespreking van ieders startvraag
    • Module 2: Voortreffelijkheid – de deugdethiek van Aristoteles
    • Module 3: Plicht – de ethiek van Kant
    • Module 4: Levenskunst – het denken van Nietzsche en zijn navolgers
    • Module 5: Vakmanschap – de ethiek van de praxis
    • Module 6: Het systeem – de morele logica’s van markt en bureaucratie
    • Module 7: Goed zorgen – zorgethiek
    • Module 8: Goed behandelen – medische ethiek
    • Module 9: Antwoorden? – bespreking essays over de startvraag

    Download programma Ethiek van leven en zorgen 2017 – 2018

    Incompany
    De cursus kan desgewenst ook incompany verzorgd worden, al dan niet in aangepaste vorm.

  • Prijs
    exclusief boeken en kosten vergaderarrangement
    leden FMS én VvAA: € 4.450,-
    niet-leden: € 4.750,-

    Duur
    negen modules van 15.30 – 21.30 uur

    Aantal deelnemers
    10 tot 12

    Accreditatie
    ABAN: 40 punten

    Cursuscoördinatie
    Anita van Amerongen

    E anita.amerongen@academiems.nl
    T 030 – 247 41 97
    maandag t/m donderdag

    Data, tijden en locatie

  • De cursusleiding is in handen van Arjo Klamer en Pieter Wijnsma.

     

    Arjo Klamer

    Arjo Klamer

    Hoogleraar Economie van Kunst en Cultuur, Erasmus Universiteit Rotterdam, en wethouder Sociale Zaken en Participatie in Hilversum

    “Mensen in de gezondheidszorg, zorgverleners en ook bestuurders, worden voortdurend geconfronteerd met belangrijke vragen. Op grond waarvan neem je bepaalde beslissingen?

    In de cursus ‘Ethiek van leven en zorgen’ ontdekt u dat er allerlei bronnen zijn die je kunt gebruiken voor belangrijke morele en ethische kwesties. Bronnen, die vaak eeuwen oud zijn, zullen we in deze cursus ontsluiten voor het kalibreren van het eigen morele kompas. We gaan uit van persoonlijke vragen en situaties die u kunt voorleggen aan vooraanstaande wetenschappers. Zij zijn uitgekozen omdat ze graag het gesprek met u aangaan. Verder brengen we sprekende casussen in. Hierdoor wordt het onderzoek van de bronnen concreet. U gaat veel leren over klassieke denkers en schrijvers waar u altijd al meer van hebt willen weten. Eerdere deelnemers zeggen, dat de cursus ook veel bijdraagt aan hun persoonlijke ontwikkeling. Het dwingt hen na te denken over hoe ze bezig zijn en ze worden zich bewust van wat werkelijk belangrijk voor ze is.”

    pieter wijnsma ethiekPieter Wijnsma

    Pieter Wijnsma heeft een eigen bureau voor consultancy en coaching van professionals en bestuurders in de zorg. Hij is als adviseur en coach verbonden aan Governance Support en als onderzoeker aan het Erasmus Centrum voor Zorgbestuur. Vanaf de oprichting in 2008 tot eind 2016 was hij directeur van de Academie voor Medisch Specialisten. Pieter heeft ruime ervaring in verschillende managementfuncties in de zorg.

    Docenten

    Naast de cursusleiding treden bij zes van de negen modules externe docenten op. Onder voorbehoud van beschikbaarheid zijn dat:

  • dink legemateDink Legemate, hoofd chirurgie in het AMC, volgde de cursus ‘Ethiek van leven en zorgen’.

    “Ik kwam tot de overtuiging dat een zekere kennis van de filosofie een meerwaarde kon zijn voor mijzelf en voor mijn vak. Een cursus hierover die zowel persoonlijk als gezondheidszorg-georiënteerd was, vormde een extra stimulans.

    Samen met beroepsgenoten maak je in vogelvlucht kennis met de medische filosofie. Je verdiept je in de grote denkers uit de geschiedenis in de tijdsperiode waarin zij hebben geleefd. Hierdoor ga je inzien dat het moment waarop jij leeft, en jouw plek op aarde, grotendeels bepalend zijn voor hoe je tegen dingen aankijkt. In de geneeskunde bijvoorbeeld zijn wij heel erg wetenschappelijk georiënteerd. Dat model hang ik ook zeer aan, maar je leert wel beseffen dat veel mensen heel anders naar ziekten kijken en zich meer laten leiden door intuïtie en overtuiging.

    De cursus heeft absoluut iets toegevoegd aan mijn manier van denken. Je komt los van je eigen denkstructuren. Of je nu praat over politiek, religie of geneeskunde; je krijgt verdiepend inzicht en leert relativeren. Ik kijk er zeker positief op terug.”

    Dink Legemate
    hoofd chirurgie in het AMC


    caroline vosM. Caroline Vos, gynaecoloog in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis te Tilburg, volgde de cursus ‘Ethiek van leven en zorgen’.

    “In het ziekenhuis ben ik voorzitter van de Ethische Commissie, die zich specifiek bezighoudt met ethiek op de werkvloer. Bij ethiek denken mensen al gauw aan ingewikkelde dilemma’s over leven en dood, maar vaak gaat het gewoon over het dagelijks leven in het ziekenhuis.

    Dat vind ik zo fantastisch aan deze cursus. Enerzijds lees je de originele teksten van klassieke denkers, waardoor je dicht bij de oorspronkelijke gedachte blijft. Anderzijds maken de gastsprekers het geheel levendig en herkenbaar, toegespitst op de praktijk. Zowel in je persoonlijk leven als op het werk zijn de ideeën toepasbaar. Wat is bijvoorbeeld het meest eerlijke om te doen? Op welke manier komt degene die het betreft het meest tot zijn recht?

    Doordat je de wijsheden van de oude denkers tot je neemt, ontwikkel je een soort basisgevoel over ethische kwesties. Een manier van denken die je houvast geeft en je helpt om jouw criteria beter te motiveren.

    Je moet niet bang zijn voor wat uurtjes nadenken en studeren, maar ik kan de cursus zeker aanbevelen.”

    M. Caroline Vos
    gynaecoloog


    saskia okhuizenSaskia Okhuizen, tandarts te Enschede, volgde de cursus ‘Ethiek van leven en zorgen’.

    “Als tandarts ben je vooral ‘handvaardig’ bezig en vanuit algemene interesse wilde ik eens op een andere manier het vak belichten. Je hebt, net als in de algemene geneeskunde, steeds meer te maken met ethische dilemma’s.

    Zo wordt de geneeskunde - en ook de tandheelkunde - heel technisch. Willen we dat allemaal wel? Mensen willen alles mooi, wit en recht. Hoe ver gaan we hier in? Het is heel boeiend om met professionals van andere disciplines hierover van gedachten te wisselen. Je leert van elkaar.

    De eerste sessies waarin bekende wijsgeren worden behandeld zijn best pittig. Soms kom je er niet helemaal uit, maar dan is het leuk om er met z’n allen over te praten. Er is een heel open houding in de groep en zo kom je tot inzichten. In het licht van de filosofen komen ook dagelijkse thema’s naar voren. Een economisch onderwerp over geldstromen vond ik bijvoorbeeld zeer interessant.

    Wanneer je op zoek bent naar een stukje verdieping van jezelf, kan ik deze cursus zeker aanraden.”

    Saskia Okhuizen
    tandarts


    wilco peulHoogleraar neurochirurgie Wilco Peul, werkzaam in het LUMC te Leiden, volgde de cursus Ethiek.

    “Als neurochirurg heb ik mij de afgelopen tijd beziggehouden met de gevolgen van hersenletsel. Over de kwaliteit van leven wordt echter weinig gesproken. Toch hebben de oude filosofen, waaronder Aristoteles, al over een menswaardig bestaan geschreven.

    Ikzelf was op zoek naar een stuk persoonlijke verdieping. Terwijl ethiek in de zorg meestal gaat over ‘wat mag men’, wilde ik nadenken over hetgeen we doen en waarom dat zo is.

    De eerste cursusmiddag sloeg mijn aanvankelijke aarzeling al meteen om in een intense betrokkenheid. Op een laagdrempelige, maar beslist niet arrogante manier brachten gastsprekers de lesstof over. Aan het eind van elke middag, tijdens het diner, was er met collega-specialisten ruimte voor socratische gesprekken over een bepaald vraagstuk.

    Dankzij de cursus heb ik een verandering doorgemaakt. Ik ben anders naar de wereld en naar de mens gaan kijken. Ik heb geleerd hoe je de klassieken kunt ontsluiten en ga hierin door, terwijl ik voorheen alleen vakmatig bezig was. De opgedane kennis probeer ik in mijn onderzoek en in de patiëntenzorg vorm te geven.”

    Wilco Peul
    hoogleraar neurochirurgie


    anke schuurhuisAnke Schuurhuis is anesthesioloog in het UMCU en volgde de cursus Ethiek.

    “Soms lukt het om invloed uit te oefenen op normen, maar over het algemeen is dat moeilijk. Er is vaak ook geen tijd om onszelf af te vragen waarom we de dingen doen zoals we ze doen. De cursus Ethiek sprak me aan omdat je eigenlijk teruggaat naar de basis. Bovendien dwingt het je om tijd vrij te maken en stil te staan bij voor medici heel wezenlijke vragen.

    Tijdens de cursus wordt het gedachtengoed besproken van filosofen die een stempel op de maatschappij en de westerse geneeskunde hebben gedrukt. Heel verhelderend. Wat was het hoogste doel om na te streven? Aristoteles en Kant hadden beide een hele selecte doelgroep voor ogen maar tegenwoordig is de gezondheidszorg voor iedereen. En waar blijf je als arts als iedereen wil zeggen welke therapie hij of zij wil ondergaan?

    De cursus heeft me ook geholpen zelf een belangrijke beslissing te nemen. Ik ben in de afgelopen 40 jaar heel inhoudelijk met mijn vak bezig geweest, maar ik wil me gaan richten op de herwaardering van vakmanschap en beroepsbelangen. Er komt een nieuwe generatie medici aan en een goede belangenbehartiging is gezien alle ontwikkelingen hard nodig.”

    Anke Schuurhuis
    anesthesioloog

  • Cursusleider Arjo Klamer is econoom en heeft zich uitgebreid verdiept in de morele aspecten van de economie. Dat heeft geresulteerd in meerdere boeken, waaronder zijn meest recente ‘Doing the right thing’, dat op de leeslijst voor deze cursus staat. Daarin ontwikkelt hij een moreel begrippenkader als alternatief voor het gangbare begrippenkader van de klassieke economie. De basisvraag daarbij is steeds: ‘Waar is dat goed voor?’ In de cursus komt onder andere zijn eigen, mede op Aristoteles gebaseerde, filosofie uitvoerig aan de orde.
    .
    Lees hierover ook de blog van cursusleider Pieter Wijnsma: Value Based Health Care als voorbeeld van Value Based Economy.